Roskilde Festival 2025 bewijst één van Europa’s meest belangrijke festivals te zijn. Naast een fantastische line-up en een bijzonder uitbundige camping biedt het Deense mega-evenement iets veel groters en uniekers: een visie voor een betere samenleving. In het huidige festivallandschap is Roskilde er één om te koesteren.
Tussen 28 juni en 5 juli trokken 130.000 mensen naar Roskilde Festival 2025 voor acht dagen muziek, kunst en activisme. Sinds 1971 is het evenement in het gelijknamige Deense stadje één van de grootste onafhankelijke festivals ter wereld. In een festivalwereld gedomineerd door grote bedrijven als Live Nation en Superstruct is dit extra opvallend én belangrijk. Waar deze grote spelers er vaak zeer discutabele relaties op nahouden, is Roskilde vrij om de rol te pakken die bij de ambities van de beste festivals horen: een voorbeeld zijn voor een betere samenleving.
De ambitie van Roskilde Festival
Als je een willekeurige festivalganger vraagt wat er nou eigenlijk zo leuk is aan dagenlang in een tent bivakkeren tussen tienduizenden andere bezweette en verbrande mensen, is de kans groot dat deze iets antwoordt als “je voelt je echt even in een andere wereld.” En inderdaad, voor enkele dagen stap je in een andere werkelijkheid: één zonder deadlines, zonder baas en met andere omgangsvormen. De waarden die gelden op een festival – saamhorigheid, naar elkaar omkijken, onderdeel zijn van een collectief – zijn anders dan in de ‘normale wereld’, waar individualisme de klok slaat.
In potentie kun je op een festival dus ervaren hoe een andere samenleving eruit kan zien. Een samenleving waar je bijvoorbeeld de hele dag in contact bent met andere mensen en je niet kunt terugtrekken in je eigen huis, waar je lastig zelf kunt koken dus eet wat de foodtrucks verschaffen. Dat geeft de organisatie veel mogelijkheden om festivalgangers te laten kennismaken met nieuwe dingen. En precies dat is de ambitie van Roskilde, veel meer dan alle grote festivals in Nederland.
Neem bijvoorbeeld de twee ‘podia’ van Food Is Now, waar Roskilde experimenteert met nieuwe vormen van eten. Door chefs uit te nodigen voor speciale diners en met behulp van colleges laten ze zien hoe voedsel gezonder en duurzamer kan zijn. Met goedkope ontbijtopties en pizza-avonden proberen ze bovendien ook de feestende jongeren van de camping te bereiken, zodat ook zij in aanraking komen met deze ideeën.
Diversiteit op de line-up
Dit is in het kort de strategie van Roskilde: trek een groot en opvallend jong publiek met headliners en het vooruitzicht van acht dagen feest op de camping, en laat het vervolgens kennismaken met muziek van andere culturen, activisme en duurzamere manieren van leven. Qua line-up ziet dat er zo uit: grote artiesten als Olivia Rodrigo, Stormzy, Doechii en Tyla trekken velden vol uitzinnige fans, net als Deense favorieten als D1MA, Anton Westerlin en Emma Sehested Høeg. De show van Charli xcx – één van haar weinige deze zomer – is een hoogtepunt dat veel jonge festivalgangers niet snel meer zullen vergeten.
Verder is de programmering van Roskilde 2025 bijzonder divers. Veel festivals sponsoren internationale goede doelen als Oxfam en Amnesty, maar Roskilde geeft ook echt een podium aan artiesten uit niet-Westerse landen. Via het Africa Express-project van Damon Albarn, maar ook door bijvoorbeeld Seu Jorge uit Brazilië te boeken voor het hoofdpodium of de Palestijnse rappers Shabdjeed & Al Nather voor de grote Arena. Andere hoogtepunten zijn Al Bilali Soudan (Mali), Kwashibu Area Band (Ghana) en Baloji (Congo/België).
Een ander voorbeeld is de promotie van transgender artiesten. In een tijd waarin de rechten van transgender personen wereldwijd steeds meer onder druk staan, is het belangrijk om je daarvoor uit te spreken. Roskilde doet dat dit jaar door het podium te geven aan artiesten als I. Jordan, Anohni & the Johnsons, jasmine.4.t, creekbed carter hogan and Luisa Almaguer.
Kunst en activisme
Naast muziek zijn de peilers van het festival kunst en activisme. Op het terrein – een grote boerderij die ook gebruikt wordt voor de jaarlijkse veemarkt – zie je dit terug in de vele speciaal gemaakte graffiti-muren en kunstinstallaties. In plaats van merkactivaties van Ikea en McDonald’s loop je hier bij binnenkomst direct aan tegen Return to Sender van het Keniaanse Nest Collective. Het is een groot bouwwerk gemaakt van Europese kleding gedoneerd aan Afrika, die daar de lokale kledingmarkt volledig om zeep heeft geholpen.
Dat deze kritiek op Westerse overconsumptie door het festival is geplaatst tegenover de merch-tent, is niet toevallig. De organisatie heeft het zichzelf ook aangetrokken, en nagedacht over haar eigen rol hierin. Het resultaat is in ieder geval dat alle vrijwilligers geen speciaal shirt meer krijgen, maar hun eigen kleding kunnen laten bedrukken met een unieke print.
Geen bezoeker maar deelnemer
Wat Roskilde nog meer onderscheidt van andere festivals, is de visie op de rol van festivalgangers. Waar je op de meeste evenementen vooral consumeert – muziek, eten, vibes – ben je hier een essentieel onderdeel van de ervaring. Van de 130.000 aanwezigen zijn er meer dan 30.000 actief als vrijwilligers. Zeker voor jongeren, die de hoge Scandinavische ticketprijs lastig kunnen ophoesten, is dit de ideale manier om goedkoop te kunnen festivallen.
Maar Roskilde gaat nog een stap verder, want het geeft festivalgangers ook de mogelijkheid om zelf een deel van het festival vorm te geven. Dream City is het centrale stuk van de camping, waar groepen al vanaf april aan de slag kunnen met het bouwen van hun kamp. Het resultaat is een serie bijzondere bouwwerken, die samen een echte festivalstad vormen. Er is een postkantoor, een VVV-stand voor misinformatie over het festival en een brandweerkazerne die foam parties houdt. Ook is er een dagelijkse podcast, een quiz en natuurlijk de nodige raves. Allemaal door festivalgangers zelf georganiseerd.
Duurzaamheid: de grote uitdaging
De groepen jongeren die massaal op Roskilde afkomen maken de camping, die dus vier dagen voor de start van het muziekprogramma open gaat, tot een meer uitbundige ervaring dan waar dan ook in Nederland. Maar helaas maakt het feestpubliek het terrein ook tot een vuilnisbelt zoals je nergens anders ziet. De hoeveelheid afval na afloop is echt om van te schrikken en past niet bij de waarden die Roskilde probeert uit te stralen.
De organisatie probeert dit wel te verbeteren. In campagnes op sociale media besteden ze voor, tijdens en na het festival veel aandacht aan wat mensen meenemen, verbruiken en achterlaten. Veel delen van de camping hebben hun eigen hosts, die moeten stimuleren dat mensen hun spullen weer opruimen. De hoeveelheid tenten die alsnog achterblijft, wordt per campingdeel genoteerd en geëvalueerd. Roskilde is absoluut niet perfect, maar probeert hier wel bewust aan te werken.
Geen escapisme
Soms wordt gevraagd of activisme wel een plek zou moeten hebben op festivals. Zijn dit geen mogelijkheden om je even te onttrekken aan alle problemen in de wereld? Dit zou echter getuigen van bijzonder weinig ambitie. Als je kijkt naar hoe muziekfestivals begonnen, was politiek daar juist altijd onderdeel van. In 1969 werd er op Woodstock al geprotesteerd tegen de Vietnamoorlog, Glastonbury was al vroeg betrokken bij verschillende vredesbewegingen, en zelfs het bekende roze Pinkpop-hoedje komt ten goede aan Amnesty International.
De beste festivals zijn dus geen vorm van escapisme, maar laten zien hoe de wereld beter zou kunnen. Van alle grote festivals in Europa houdt Roskilde het meest succesvol vast aan deze formule. Als festivalganger heb je het meestal niet eens door, omdat ze vaak niet expliciet vermelden dat dit het doel is. Dat maakt het des te krachtiger: door op het festival in aanraking te komen met een andere manier van samenleven, is de hoop dat mensen deze ervaringen ook meenemen naar de ‘echte wereld’.
Op woensdag is Fontaines D.C. één van de headliners van het festival. De Ierse band staat voor een uur geprogrammeerd op het hoofdpodium, maar geeft 10 minuten daarvan aan lokale Palestijnen die de volle weide voorgaan in een aantal liederen voor het einde van de genocide. Ze sluiten af met de oproep aan alle aanwezigen om zich uit te spreken voor vrede en zich te verenigen voor een betere wereld. Het moment vat Roskilde Festival 2025 goed samen.
Ken je de Festival Cadeaukaart al?Hét cadeau voor feestend Nederland, in te wisselen bij meer dan 1.000 festivals. »
