Twee jonge zangeressen met heel verschillende karakters kregen gisteren de nieuwe Amazonzaal muisstil. De toekomst van de gezongen jazz is verzekerd.
Zangeressen op de grootste podia van North Sea Jazz zijn vaak ingehuurd. Ze verzorgen de achtergrondvocalen of zelfs de leadzang van songs die lang geleden door anderen geschreven werden. Zingen kunnen ze doorgaans wel, maar veel kans om hun eigen karakter in de liedjes te leggen krijgen ze niet. Zolang ze zich chronisch enthousiast of zelfs ronduit krols gedragen en er een beetje leuk uitzien, is het goed.
Gelukkig is er op het festival ook plaats voor zangeressen die wél hun eigen muze mogen volgen, gisteren zelfs in de splinternieuwe Amazonzaal. Daar zijn de akoestiek het best, de zitjes het comfortabelst en de temperatuur vaak het aangenaamst. Twee heel verschillende zangeressen maakten er op hun eigen manier grote indruk.
Eerst aan de beurt was de 37-jarige Melody Gardot, die haar carrière begon in een ziekenhuisbed. Op haar 19de raakte ze zwaar gewond toen ze met de fiets werd aangereden door een SUV (ban die gevaarlijke tanks uit de stad, alsjeblieft).
Tijdens de jarenlange revalidatie leerde ze zichzelf gitaar spelen (piano kon ze al), en begon ze ook haar eigen songs te schrijven. De zonnebril op haar neus (tegen het felle licht) is gebleven. Maar de speciale stoel waarop ze ooit moest zitten was vanavond afwezig: tegenwoordig kan Gardot gelukkig een hele show lang rechtstaan.
Genoeg echter over deze droeve voorgeschiedenis, want haar performance zou even indrukwekkend zijn zonder. Gardot raakt steeds meer verslingerd aan de tedere ritmes van de bossa nova. Voor haar recente album ‘Sunset in the Blue’ schreef ze enkele songs in het Portugees, en maakte ze een nummer met Philippe Baden Powell – zoon van de bekende Braziliaanse gitarist – die op deze tour haar pianist is.
Hij was het hele concert lang Gardot’s rechterhand – ze namen ook net samen de duoplaat ‘Entre Eux Deux’ op – en opende het concert met het nummer ‘Berimbau’ dat zijn vader schreef voor Vinicius de Moraes. Ook de ritmesectie kreeg een glansrol, en deed de muziek variëren van kringelende rook tot uitslaande bosbrand.
Maar het bonkende hart van de songs was Melody Gardot zelf, die met haar perfecte articulatie, tintelende stemtimbre en elegante handgebaren het publiek muisstil kreeg. Ze leek bij momenten misschien een beetje afstandelijk, maar had aan haar stembanden genoeg om alle getergde zielen in de zaal in te smeren met tijgerbalsem.
Twaalf minimusicals
Beter wordt het niet, dachten we, maar toen kwam Cécile McLorin Salvant. Lag bij Gardot de klemtoon op muziek, klank en sfeer, dan werd bij la Salvant elk lied een minimusical. Zelfs repertoiresongs als ‘Somewhere Over the Rainbow’, ‘Optimistic Voices’ en ‘If I Had a Brain’ uit ‘The Wizard of Oz’ klonken vanavond opnieuw urgent en onthulden dankzij de zeggingskracht van haar performance nieuwe betekenislagen.
Hetzelfde gold voor ‘No Love Dying’ van Gregory Porter, die hier makkelijk de versie oversteeg waarmee de brave man gisteren zijn eigen show afsloot. Ook in opener ‘Until’, een song van Sting, en afsluiter ‘Breathing’, ééntje van Kate Bush, hadden we nooit een jazzstandard vermoed tot McLorin Salvant ze onder handen nam.
Ze kreeg daarbij dit keer het gezelschap van een gitarist, een bassist en een percussionist die voor muzikale verrijking zorgden. Pianist Sullivan Fortner, met wie ze vroeger vaak als duo tourde, bleef daardoor in het begin wat op de achtergrond. Al kon hij het vaak niet laten om met enkele aanslagen in de partijen van zijn collega’s in te breken. McLorin Salvant keek hem vermanend aan, maar ging in de loop van het concert steeds dichter naar hem toe en eindigde de set leunend op zijn piano.
De interactie tussen de twee is uniek. Salvant heeft een ingeving – ‘zullen we die nog eens zingen? – en samen zoeken ze live on stage uit wat ook alweer de toonaard en de tekst waren, zonder dat het ooit vervelend wordt om naar te kijken. Ze zongen zelfs een duet waarbij de zangeres de pianist alle woorden moest voorzeggen.
De meest indrukwekkende song, waarvan we online vooralsnog geen spoor hebben teruggevonden, kondigde ze bij de band aan als ‘Let’s do Barbra’s song.’ Wat volgde was een eerst tragikomisch en dan dieptragisch verhaal over een meisje dat alle voorkomende mannen afwimpelt omdat dat nu eenmaal zo hoort en dan door een rotzak gedwongen wordt. Het is typisch het soort song dat McLorin Salvant ergens opduikelt en dan zo innemend brengt dat het publiek op het puntje van z’n stoel zit.
Ook ‘The World Is Mean’ uit de Driestuiversopera van Bertolt Brecht en Kurt Weill haalde ze zo de 21ste eeuw in, terwijl ze de festivalgangers uitwuifde die andere oorden opzochten. En haar eigen ‘Ghost Song’ aan het einde – ‘I will dance with the ghost of our long-lost love’ – was zo mooi dat de bisronde eigenlijk overbodig was.
Cécile McLorin Salvant lijkt met elke show sterker te worden. Gaat dat zien wanneer ze nog eens in de buurt is. En neem iemand mee die denkt dat jazzconcerten saai zijn.
Ken je de Festival Cadeaukaart al?Hét cadeau voor feestend Nederland, in te wisselen bij meer dan 1.000 festivals. »
North Sea Jazz 2022
